Goud en zilver zijn waardevol, en dus worden ze nagemaakt. Vroeger was een vervalsing vaak al van een afstand te herkennen. Tegenwoordig zijn er namaakmunten en -baren die er op het eerste gezicht heel echt uitzien. Gelukkig hoef je geen laboratorium te hebben om de meeste vervalsingen te ontmaskeren. Met een paar eenvoudige controles kom je al ver.
Eén regel vooraf: gebruik geen zuurtest en kras nooit in een munt of baar die je wilt houden. Een zuurtest of een kras op een toetssteen laat sporen na en verlaagt de waarde. Alle controles hieronder zijn zonder schade.
1. Weeg het
De eenvoudigste en een van de beste testen. Goud en zilver zijn zwaar, en een vervalser kan niet makkelijk tegelijk het juiste gewicht én de juiste afmetingen halen.
Gebruik een digitale weegschaal met een nauwkeurigheid van 0,01 gram en vergelijk de uitkomst met de officiële specificaties:
| Munt | Gewicht | Diameter | Gehalte |
|---|---|---|---|
| Krugerrand 1 oz (goud) | 33,93 g | 32,77 mm | 916,7 |
| Maple Leaf 1 oz (goud) | 31,11 g | 30 mm | 999,9 |
| Maple Leaf 1 oz (zilver) | 31,11 g | 38 mm | 999,9 |
De Krugerrand weegt meer dan 1 ounce, omdat er koper in zit. Het goudgehalte is precies 1 troy ounce. Meer daarover lees je in Fijngewicht, gehalte en karaat.
Wijkt het gewicht duidelijk af, dan is er reden tot argwaan. Een paar honderdste gram verschil kan door slijtage of de weegschaal komen. Een verschil van een halve gram of meer bij een munt van 1 ounce is een serieus signaal.
2. Meet het
Een slimme vervalser maakt een munt van een lichter metaal en maakt hem dan iets dikker of groter, zodat het gewicht klopt. Met een schuifmaat zie je dat. Meet de diameter en de dikte en vergelijk ze met de officiële maten of met een munt waarvan je zeker weet dat hij echt is.
Bij baren meet je lengte, breedte en dikte. Een baar van wolfraam met een laagje goud is een bekende vervalsing. Die is moeilijk te herkennen op gewicht, maar soms wel op de maten.
3. Gebruik een magneet
Goud en zilver zijn niet magnetisch. Wordt een munt of baar aangetrokken door een sterke neodymiummagneet, dan zit er ijzer, nikkel of staal in en is hij zeker niet echt.
Maar let op: niet magnetisch bewijst niets. Koper, lood, zink en veel legeringen zijn ook niet magnetisch. En wolfraam, het favoriete metaal van vervalsers, is niet magnetisch en heeft bijna dezelfde dichtheid als goud. De magneettest sluit dus alleen de grofste vervalsingen uit.
4. Luister: de klanktest
Echt zilver geeft een heldere, lang aanhoudende klank als je het voorzichtig tikt. Je kunt een munt op je vingertop balanceren en er zachtjes met een andere munt tegen tikken. Een vervalsing van een ander metaal klinkt doffer en korter.
Er bestaan ook apps die de klank via de microfoon van je telefoon analyseren en vergelijken met de klank van echte munten. Het werkt het best bij bekende beleggingsmunten, en een munt in een capsule kun je zo niet testen.
Tip: Kies in AgAurium de naam van een bekende munt uit de lijst en de catalogus vult het officiële gewicht en de afmetingen in. Zet je eigen meting in de notities en je ziet meteen of er iets afwijkt. Probeer AgAurium gratis →
5. De ijstest voor zilver
Zilver geleidt warmte heel goed, beter dan bijna elk ander metaal. Leg een ijsblokje op een zilveren munt of baar en het smelt opvallend snel, alsof het op een warme plaat ligt. Op een vervalsing van een ander metaal gaat dat duidelijk langzamer. Vergelijk het als het kan met een echt stuk zilver van ongeveer dezelfde grootte. Koper geleidt warmte ook goed, dus deze test is vooral een snelle eerste indruk.
6. Bepaal de dichtheid
Wie het nauwkeuriger wil, bepaalt de dichtheid met de waterverplaatsingsmethode:
- Weeg de munt of baar gewoon (gewicht in lucht).
- Hang hem aan een dun draadje in een glas water dat op de weegschaal staat, zonder de bodem of de wand te raken. De toename op de weegschaal is het gewicht van het verplaatste water.
- Deel het gewicht in lucht door die toename. Dat is de dichtheid in g/cm³.
Vergelijk met de bekende waarden: puur goud is 19,3 g/cm³ en puur zilver 10,5 g/cm³. Legeringen zoals 22 karaat goud of sterling zilver komen iets lager uit. Bij kleine munten is de methode minder nauwkeurig, omdat een kleine meetfout dan veel uitmaakt.
Let op: ook deze test herkent een wolfraamkern niet goed, omdat wolfraam (ongeveer 19,25 g/cm³) bijna even zwaar is als goud. Daar helpen de maten en een elektronische test meer.
7. Laat het testen bij een handelaar
Voor meer zekerheid zijn er apparaten die de meeste particulieren niet zelf hebben:
- Elektronische testers meten hoe goed een munt of baar elektriciteit geleidt, ook een stuk onder het oppervlak. Daarmee vallen ook verguld wolfraam en andere kernvervalsingen op.
- XRF-apparaten meten precies welke metalen er aan het oppervlak zitten. Dat is nauwkeurig, maar een dikke laag echt goud over een andere kern kan het oppervlak er echt laten uitzien.
Veel munthandels kunnen een item voor je testen. Meer over gereedschap lees je in Gereedschap voor verzamelaars.
Voorkomen is beter: verstandig kopen
De beste bescherming is niet testen, maar goed kopen.
- Wantrouw een te mooie prijs. Goud en zilver hebben een wereldwijde koers. Wie ver onder de koers verkoopt, heeft daar meestal een reden voor.
- Koop bij bekende handelaren met een vast adres, een goede naam en duidelijke voorwaarden. Wees extra voorzichtig bij particuliere verkopers op marktplaatsen en bij aanbiedingen via sociale media.
- Controleer certificaten en serienummers bij baren. Het nummer op de baar moet overeenkomen met het nummer op het certificaat. Sommige fabrikanten bieden een online controle aan.
- Controleer gegradeerde slabs online. Ook slabs worden nagemaakt. Zoek het certificaatnummer op bij het gradeerbedrijf en kijk of de beschrijving en eventuele foto’s overeenkomen met jouw munt.
- Bewaar de originele verpakking. Een baar in een ongeopende seal met certificaat is makkelijker te controleren en te verkopen.
Twijfel je over een aankoop? Vraag dan eerst om foto’s van voor- en achterkant, het gewicht en de maten, en vergelijk die met de officiële gegevens voordat je betaalt.
Zo helpt AgAurium
Testen is het nuttigst als je weet waarmee je vergelijkt. In AgAurium vult de catalogus het officiële gewicht en de afmetingen van bekende munten en baren in zodra je de naam uit de lijst kiest. Zet je eigen meting in de notities en je ziet direct of er iets afwijkt.
Bij baren noteer je het serienummer, en het certificaat of de factuur bewaar je erbij als aankoopbewijs, als pdf of foto. Die gegevens zijn alleen voor jou zichtbaar. Zo heb je bij verkoop of bij twijfel alles bij elkaar, ook als het papieren certificaat ooit zoekraakt.
AgAurium is gratis en zonder advertenties. Het blijft bestaan dankzij vrijwillige donaties.
Houd je verzameling bij met AgAurium
Munten, baren, biljetten, postzegels en sieraden in één overzicht, met foto’s, actuele koersen en aankoopbewijzen. Gratis, zonder advertenties en in het Nederlands, Engels en Duits. Je gegevens blijven van jou.