Een gouden ring van 10 gram bevat bijna nooit 10 gram goud. En een zilveren munt van 1 ounce weegt meestal meer dan 1 ounce. Om te weten wat je edelmetaal waard is, moet je drie begrippen kennen: brutogewicht, gehalte en fijngewicht. Bij goud komt daar nog karaat bij.
Brutogewicht, gehalte en fijngewicht
- Brutogewicht is wat het item op de weegschaal weegt.
- Gehalte is welk deel daarvan het edelmetaal is. Het wordt meestal uitgedrukt in duizendsten: 999 betekent 999 van de 1000 delen, dus 99,9 procent.
- Fijngewicht is de hoeveelheid puur edelmetaal in het item. Daar betaal je voor als je naar de waarde van het metaal kijkt.
De formule is eenvoudig:
fijngewicht = brutogewicht × gehalte ÷ 1000
Voorbeeld: een Krugerrand weegt 33,93 gram en heeft een gehalte van 916,7. Het fijngewicht is 33,93 × 916,7 ÷ 1000 = 31,10 gram goud, precies 1 troy ounce. De rest is koper, waardoor de munt harder en beter bestand is tegen krassen.
Troy ounce en gram
Edelmetaal wordt internationaal geprijsd per troy ounce. Eén troy ounce is 31,1035 gram. Dat is iets anders dan de gewone ounce die je in recepten tegenkomt (28,35 gram). Zie je “1 oz” op een munt of baar, dan gaat het altijd om de troy ounce, en bijna altijd om het fijngewicht.
Karaat: goud in 24 delen
Bij goud wordt het gehalte vaak in karaat uitgedrukt. Puur goud is 24 karaat. Elk karaat staat voor één vierentwintigste deel.
| Karaat | Gehalte (stempel) | Aandeel goud | Waar je het ziet |
|---|---|---|---|
| 24 karaat | 999 | 99,9% | Beleggingsbaren, veel moderne beleggingsmunten |
| 22 karaat | 916 | 91,7% | Krugerrand, Sovereign, American Eagle |
| 18 karaat | 750 | 75% | Sieraden, horloges |
| 14 karaat | 585 | 58,5% | De meest gebruikte sieraden in Nederland |
| 10 karaat | 417 | 41,7% | Sieraden, vooral in de VS |
| 9 karaat | 375 | 37,5% | Sieraden, vooral in het Verenigd Koninkrijk |
| 8 karaat | 333 | 33,3% | Sieraden, vooral in Duitsland |
De omrekening: gehalte = karaat ÷ 24 × 1000. 18 karaat is dus 18 ÷ 24 × 1000 = 750.
Wat zit er naast het goud?
Puur goud is zacht. Voor sieraden en veel munten wordt het daarom gemengd met andere metalen. Die bepalen ook de kleur:
- Geelgoud: goud met zilver en koper.
- Roodgoud of roségoud: goud met relatief veel koper.
- Witgoud: goud met palladium of nikkel, vaak met een dun laagje rodium voor de witte glans. Nikkel kan allergische reacties geven, daarom gebruiken veel juweliers palladium.
- Groengoud: goud met veel zilver.
Die andere metalen tellen niet mee in de goudwaarde. Een ring van 14 karaat is voor 41,5 procent iets anders dan goud.
Tip: Geen zin om te rekenen? Vul in AgAurium het gewicht en het karaat in. De app rekent het gehalte, het fijngewicht en de actuele waarde voor je uit. Probeer AgAurium gratis →
Zilver, platina en palladium
Ook zilver kent verschillende gehaltes:
- 999 voor beleggingsmunten en baren
- 958 voor Britannia-zilver
- 925 (sterling) voor sieraden en bestek
- 900, 835, 800 en 720 voor oudere munten en zilverwerk. De Nederlandse zilveren guldens en rijksdaalders uit de vorige eeuw hebben bijvoorbeeld een gehalte van 720.
Bij platina en palladium zie je vooral 999 of 9995 voor baren en munten, en 950 voor sieraden.
Rekenvoorbeeld: wat is een ring waard?
Stel: je hebt een ring van 14 karaat die 5 gram weegt, zonder steen. En stel dat goud € 100 per gram kost (een rond voorbeeldbedrag; de echte koers verandert elke dag).
- Fijngewicht: 5 × 585 ÷ 1000 = 2,93 gram goud
- Metaalwaarde: 2,93 × € 100 = € 293
Twee kanttekeningen:
- Bij verkoop krijg je minder dan de metaalwaarde. Een opkoper moet het goud laten smelten en zuiveren en wil daar iets aan verdienen. Je krijgt dus een percentage van de metaalwaarde. Vergelijk meerdere opkopers.
- Een sieraad kan meer waard zijn dan het metaal. Bij merkstukken, antiek of mooi handwerk is de waarde voor een verzamelaar soms veel hoger dan de smeltwaarde. Laat zulke stukken eerst taxeren.
Karaat bij edelstenen is iets anders
Verwarrend maar belangrijk: bij edelstenen is karaat (ct) een gewicht, geen gehalte. Eén karaat is 0,2 gram. Een diamant van 0,5 ct weegt dus 0,1 gram. Weeg je een sieraad met stenen, dan zit het gewicht van de stenen in het brutogewicht. Voor de metaalwaarde trek je dat eraf, of laat je een juwelier het metaal apart wegen.
Stempels herkennen
Op de meeste gouden en zilveren sieraden staat een gehaltestempel, zoals 585, 750 of 925. In Nederland komen daar vaak een meesterteken en een keurteken bij. Kijk met een loep van 10x (zie Gereedschap voor verzamelaars). Let op stempels als GP (gold plated), GF (gold filled), RGP of doublé: dan gaat het om een laagje goud over een ander metaal, met maar weinig goudwaarde.
AgAurium rekent het voor je uit
Dit rekenwerk hoef je niet zelf te doen. In AgAurium vul je per item het gewicht in (in gram of troy ounce) en het gehalte. Bij goud mag je ook het karaat invullen: AgAurium rekent het gehalte dan vanzelf uit, en andersom. AgAurium berekent het fijngewicht en, met de actuele koers van goud, zilver, platina of palladium, de huidige waarde. Ook zie je de winst of het verlies ten opzichte van je aankoopprijs.
Bij sieraden leg je per steen of parel vast welke soort het is, hoeveel het er zijn, het gewicht in karaat, de slijpvorm, kleur en zuiverheid. Zo houd je metaal en stenen netjes uit elkaar. Bovenaan zie je per metaal het totale fijngewicht van je hele verzameling.
AgAurium is gratis en zonder advertenties en wordt mogelijk gemaakt door donaties.
Houd je verzameling bij met AgAurium
Munten, baren, biljetten, postzegels en sieraden in één overzicht, met foto’s, actuele koersen en aankoopbewijzen. Gratis, zonder advertenties en in het Nederlands, Engels en Duits. Je gegevens blijven van jou.