Beginnen met bankbiljetten verzamelen: thema’s, waar je koopt en waar je op let

Bankbiljetten zijn kleine kunstwerken. Ze vertellen iets over de tijd en het land waarin ze zijn gemaakt, en ze zitten vol details: watermerken, handtekeningen, serienummers en drukkerijcodes. Veel verzamelaars beginnen met een paar oude guldenbiljetten uit een la of met biljetten van vakanties. In dit artikel lees je welke richtingen je kunt kiezen, waar je in Nederland biljetten vindt en waar je op let.

Kies een thema

Er zijn veel manieren om bankbiljetten te verzamelen. Een paar populaire richtingen:

• Oude guldenbiljetten. Van de vroege biljetten van De Nederlandsche Bank tot de laatste series met de zonnebloem, de vuurtoren en de snip. Veel mensen herkennen ze nog uit hun jeugd.
• Eurobiljetten. Bijvoorbeeld van elke waarde één biljet in topconditie, of biljetten per drukkerij of land.
• 0 euro-biljetten. Souvenirbiljetten met een bezienswaardigheid of thema erop.
• Buitenlandse biljetten. Per land, per werelddeel of per thema, zoals dieren, schepen of bekende personen.

Je thema mag veranderen. Meer over het kiezen van een richting lees je in Beginnen met verzamelen.

Guldenbiljetten

Guldenbiljetten zijn voor Nederlandse verzamelaars een logische start. Er zijn veel verschillende series en de prijzen lopen sterk uiteen. Gewone, gebruikte biljetten uit de laatste series zijn vaak goed te vinden. Oudere biljetten en biljetten in ongecirculeerde staat zijn duurder.

De meeste guldenbiljetten kun je nog tot 1 januari 2032 inwisselen bij De Nederlandsche Bank. Vind je biljetten in een la of een erfenis, kijk dan eerst rustig naar de staat. Een biljet in mooie staat kan voor verzamelaars meer waard zijn dan de wisselwaarde.

Eurobiljetten en de drukkerijcode

Op elk eurobiljet staat een korte drukkerijcode, een combinatie van letters en cijfers. De eerste letter verwijst naar de drukkerij die het biljet heeft gedrukt. Daarnaast heeft elk biljet een serienummer. Sommige verzamelaars proberen van elke drukkerij een biljet te krijgen, anderen zoeken bijzondere serienummers.

Het mooie van eurobiljetten is dat je gewoon kunt beginnen met wat je in je portemonnee hebt. Wil je ze echt verzamelen, kies dan biljetten zonder vouwen. Een biljet dat door veel handen is gegaan, is als verzamelobject weinig waard.

0 euro-biljetten

0 euro-biljetten zijn souvenirbiljetten zonder nominale waarde. Je kunt er niet mee betalen. Ze worden verkocht bij bezienswaardigheden, musea en online, en hebben een afbeelding van een gebouw, stad of thema. Ze zijn gedrukt met kenmerken zoals een watermerk en een hologram, en daardoor aantrekkelijk om te verzamelen.

Bedenk wel dat het souvenirs zijn. Sommige oplagen zijn klein en worden gewild, maar de meeste kopen je vooral voor het plezier. Meer over het serienummer, gewilde biljetten en bewaren lees je in 0 euro-biljetten verzamelen.

Waar koop je bankbiljetten?

• Munthandelaren. Veel munthandels verkopen ook bankbiljetten. Leden van de NVMH, de Nederlandse Vereniging van Munthandelaren, vind je op de website van de vereniging.
• Beurzen. Op de Muntmanifestatie in Expo Houten vind je naast munten en penningen ook bankbiljetten. Daarnaast zijn er beurzen speciaal voor papiergeld.
• Verenigingen. IBNS Nederland, de Nederlandse Vereniging van Papiergeldverzamelaars, is de Nederlandse afdeling van de internationale vereniging van bankbiljettenverzamelaars. De vereniging organiseert beurzen voor papiergeld, waar je kunt kopen, ruilen en andere verzamelaars ontmoet.
• Veilingen. Bij numismatische veilingen zitten vaak ook kavels met bankbiljetten, van losse biljetten tot hele verzamelingen. Let op het opgeld bovenop je bod.
• Online marktplaatsen. Op Marktplaats en Catawiki worden veel biljetten aangeboden. Vraag om scherpe foto’s van voor- en achterkant en wees voorzichtig met termen als “UNC” zonder duidelijke foto’s.

Neem op een beurs een paar hoesjes en een stuk karton mee. Zo neem je een gekocht biljet veilig mee naar huis, zonder vouw.

Tip: Zet in AgAurium bij elk biljet het serienummer en de conditie, met een foto van voor- en achterkant. AgAurium kan de tekst op de foto lezen en velden zoals serienummer en jaar voor je invullen. Probeer AgAurium gratis →

Catalogi

Een catalogus helpt je om biljetten te herkennen en prijzen in te schatten.

Catalogus	Waarvoor
NVMH Muntalmanak	Jaarlijkse catalogus met de Nederlandse munten en alle Nederlandse bankbiljetseries sinds 1814
Speciale catalogus van de Nederlandse bankbiljetten (Mevius)	Gedetailleerd naslagwerk over Nederlandse biljetten
Standard Catalog of World Paper Money	Buitenlandse biljetten, met de veelgebruikte Pick-nummers

De prijzen in een catalogus zijn richtprijzen. Wat je in de praktijk betaalt, hangt sterk af van de conditie en de vraag.

Let op de conditie

Bij bankbiljetten bepaalt de conditie een groot deel van de prijs. Hetzelfde biljet kan in ongecirculeerde staat vele malen meer kosten dan een gebruikt exemplaar. Let bij aankoop op:

• Vouwen en kreukels, ook kleine hoekvouwen.
• Gaatjes van spelden of nietjes.
• Vlekken, scheurtjes en plakband.
• Gewassen of geperste biljetten. Een biljet dat strak oogt maar geen frisse glans meer heeft, kan zijn behandeld. Kenners waarderen dat lager.

Wat UNC, XF en VF betekenen, lees je in Conditie beoordelen. Hoe je biljetten veilig vastpakt en opbergt, lees je in Bankbiljetten bewaren zonder schade.

Pas op voor vervalsingen

Ook bij verzamelbiljetten komen vervalsingen en reproducties voor. Een paar tips:

• Koop dure biljetten bij een bekende handelaar of met een duidelijke beschrijving en foto’s.
• Vergelijk met een echt exemplaar. Kijk naar het papier, het watermerk en de scherpte van de druk.
• Bij eurobiljetten adviseert De Nederlandsche Bank om te voelen, kijken en kantelen. Op een vals biljet ontbreken het watermerk of het hologram vaak, of zijn ze slecht nagemaakt.
• Wees voorzichtig met kopieën en “replica’s”. Die worden soms als souvenir verkocht en later doorverkocht alsof ze echt zijn.

Zelf kijken

In De Nieuwe Schatkamer van De Nederlandsche Bank in Amsterdam zie je gratis een deel van de nationale geldcollectie, met bankbiljetten uit de hele wereld en het eerste biljet dat DNB in 1814 uitgaf. Zo krijg je een goed beeld van wat er bestaat.

Zo helpt AgAurium

In AgAurium leg je per biljet het land, het jaar, de nominale waarde, het serienummer en de conditie vast, met een foto van voor- en achterkant. Bij bankbiljetten kan AgAurium de tekst op een foto lezen en velden zoals serienummer en jaar voor je invullen. Een drukkerijcode of catalogusnummer zet je in de notities.

Bij bewaarplaats noteer je bijvoorbeeld “album 1, blad 5”. Zo zie je op een beurs meteen welke biljetten je al hebt, en vergelijk je later de staat van een biljet met de foto van toen je het kocht.

AgAurium is gratis en zonder advertenties. Het wordt mogelijk gemaakt door donaties van gebruikers.