Een sieraad dat je draagt, wordt vanzelf vies. Huidvet, zeep, crème en stof hopen zich op, vooral achter een steen en tussen de schakels. Daardoor schittert een diamant minder en ziet goud er dof uit. Schoonmaken is niet moeilijk, maar de verkeerde methode kan blijvende schade doen. In dit artikel lees je wat veilig is, per metaal en per steen.
De basis: lauw water, mild afwasmiddel en een zachte borstel
Deze methode is veilig voor bijna alle sieraden van goud en platina, en voor harde stenen zoals diamant, robijn en saffier.
- Vul een kom met lauw water en een paar druppels mild afwasmiddel. Geen vaatwasmiddel of ander sterk schoonmaakmiddel.
- Laat het sieraad een paar minuten weken.
- Borstel voorzichtig met een zachte tandenborstel, ook aan de achterkant van de steen. Daar zit het meeste vuil.
- Spoel na in een glas schoon water, niet onder de kraan boven een open afvoer. Zo verlies je geen losse steen.
- Dep droog met een zachte, pluisvrije doek en laat het daarna aan de lucht drogen.
Is een sieraad oud of antiek, gebruik dan alleen water en een zachte doek. Bij twijfel laat je het aan de juwelier.
Goud en platina
Goud en platina verkleuren nauwelijks. Een sopje zoals hierboven is meestal genoeg. Let op:
- Witgoud is vaak bedekt met een dun laagje rodium, voor de witte glans. Dat laagje slijt, vooral bij een ring die je elke dag draagt. Dan schemert de gelige kleur van het goud erdoor. Een juwelier kan de ring opnieuw rodineren. Veel juweliers adviseren dat bij dagelijks dragen ongeveer eens per een tot twee jaar.
- Chloor uit zwembad, bubbelbad of bleekmiddel kan goudlegeringen aantasten. Doe sieraden af voordat je gaat zwemmen.
- Krasjes in goud en platina kan een juwelier weg polijsten. Doe dat niet te vaak: bij elke poetsbeurt verdwijnt er een beetje metaal.
Zilver: aanslag veilig weghalen
Zilver wordt zwart door een laagje zilversulfide. Er zijn verschillende manieren om dat te verwijderen, van zacht naar grof:
| Methode | Hoe het werkt | Let op |
|---|---|---|
| Zilverpoetsdoek | Een doek met een licht schuurmiddel en vaak een anti-aanslagmiddel | Ideaal voor licht aangelopen sieraden. |
| Zilverpoets | Een crème of pasta die de aanslag weg schuurt | Elke poetsbeurt haalt een heel klein beetje zilver weg en laat fijne krasjes achter. Spoel goed na. |
| Zilverdip | Een zuur bad dat de aanslag oplost | Kort gebruiken. Te lang maakt zilver mat en vervaagt fijne details. Niet voor sieraden met stenen, parels of zwarte versiering (niello). Werk met handschoenen en zorg voor frisse lucht. |
| Aluminiumfolie met soda | Het zilversulfide wordt weer omgezet in zilver, zonder schuren | Het zilver kan er mat uitzien en vraagt daarna een lichte poetsbeurt. Bedoelde zwarte accenten in het ontwerp verdwijnen ook. |
Zo werkt de aluminiumfoliemethode: bekleed een kom met aluminiumfolie, leg het zilver erop zodat het de folie raakt, strooi er een eetlepel soda (natriumcarbonaat) over en giet er heet water op. Na een paar minuten is de aanslag grotendeels weg. Spoel na en droog goed af. Het kan een beetje naar rotte eieren ruiken. Dat is het zwavel dat vrijkomt. Veel online handleidingen gebruiken zuiveringszout in plaats van soda. Het principe is hetzelfde.
Zwart is soms de bedoeling. Veel zilveren sieraden hebben bewust donkere accenten in de groeven, zodat het patroon beter uitkomt. Een zilverdip of de folie haalt die ook weg. Poets zulke sieraden alleen op de verhoogde delen met een poetsdoek.
Verguld, vermeil en verzilverd
Een verguld of verzilverd sieraad heeft maar een dun laagje edelmetaal. Elke vorm van schuren haalt dat laagje weg.
- Alleen een sopje en een zachte doek. Niet borstelen.
- Geen zilverpoets en geen zilverdip, ook niet bij vermeil (zilver met een laagje goud).
- Draag het niet onder de douche of bij het sporten. Zweet en zeep versnellen de slijtage.
Twijfel je of een sieraad massief of verguld is, kijk dan naar de stempels. Lees meer in Stempels op goud en zilver.
Tip: Noteer in AgAurium bij een sieraad wanneer het voor het laatst bij de juwelier is nagekeken of opnieuw is gerodineerd. Dan weet je wanneer het weer tijd is. Probeer AgAurium gratis →
Ultrasoon en stoom: niet voor elk sieraad
Een ultrasoonreiniger maakt met trillingen het vuil los, een stoomreiniger met hete stoom. Juweliers gebruiken ze veel, maar ze zijn niet voor elk sieraad geschikt. De trillingen kunnen een steen losschudden uit de zetting of laten barsten. De hitte van stoom kan behandelingen aantasten en gevoelige stenen laten barsten.
| Steen | Ultrasoon | Stoom |
|---|---|---|
| Diamant | Liever niet thuis, kan de zetting losmaken | Liever niet thuis |
| Robijn en saffier (onbehandeld of verhit) | Meestal veilig | Meestal veilig |
| Robijn en saffier met glas gevuld | Nee | Nee |
| Smaragd | Nee | Nee |
| Amethist en andere kwarts | Meestal veilig, niet als hij gekleurd of gevuld is | Nee |
| Granaat | Meestal veilig, niet bij barstjes | Nee |
| Topaas, toermalijn, peridoot, tanzaniet | Nee | Nee |
| Opaal, maansteen, lapis lazuli, turkoois | Nee | Nee |
| Parel, koraal, barnsteen | Nooit | Nooit |
Bron: de verzorgingsadviezen van het Gemological Institute of America (GIA). Weet je niet zeker of een steen behandeld is, ga dan uit van het zekere en kies het sopje.
Wat je nooit gebruikt
- Tandpasta en schuurmiddel. Ze krassen metaal en zachte stenen.
- Bleekmiddel en chloor. Ze tasten goudlegeringen aan.
- Ammoniak en sterke schoonmaakmiddelen op oude of kwetsbare sieraden.
- Citroensap of azijn op stenen die met glas of hars zijn behandeld. Zelfs een mild zuur kan die aantasten.
Laat ze nakijken
Een steen raakt zelden zomaar kwijt. Meestal is een griffe (een pootje dat de steen vasthoudt) langzaam versleten of verbogen. Het GIA adviseert om sieraden die je vaak draagt ongeveer elk half jaar te laten nakijken. Met een loep van 10x zie je zelf ook veel: versleten griffen, krasjes en vuil onder de steen.
Ga meteen naar de juwelier als je een steen hoort rammelen of het sieraad aan kleding blijft haken.
Zo helpt AgAurium
In AgAurium leg je per sieraad het materiaal, het gehalte en de stenen vast, met een foto. In de notities houd je bij wanneer je het hebt laten nakijken, opnieuw rijgen of rodineren. Zo heb je ook voor de verzekering een overzicht van de staat van je sieraden.
AgAurium is gratis en zonder advertenties. Vind je het nuttig? Met een donatie help je het gratis te houden.
Houd je verzameling bij met AgAurium
Munten, baren, biljetten, postzegels en sieraden in één overzicht, met foto’s, actuele koersen en aankoopbewijzen. Gratis, zonder advertenties en in het Nederlands, Engels en Duits. Je gegevens blijven van jou.